به گزارش وبدای دانشکده ، محسن سمیعی کارشناس ارشد فیزیک پزشکی از پایان نامه خود با عنوان "تأثیر اصلاح آرتیفکت پروتز فلزی در برآورد توزیع دوز توسط نرم افزار طراحی درمان" با راهنمایی استادان دكتر شاهرخ ناصری - دكتر مهدی مومن نژاد ،دفاع کرد .
چكيده
مقدمه: تصاویر CT نقش مهمیدر شناسایی و تعیین موقعیت تومور در بدن انسان دارند. کیفت بالای تصاویر CT امکان تشخیص و کانتور دقیق تومور را به پزشک میدهد. نتیجهی تشخیص دقیق پزشک از محل تومور، تابش دوز مناسب به تومور و حفظ بافت سالم از رسیدن دوز اضافی، میباشد. برخی از بیمارانی که برای درمان به مراکز رادیوتراپی مراجعه میکنند، در بدن خود دارای اجسام خارجی فلزی هستند. عدد اتمیاین اجسام تفاوت زیادی با عدد اتمیبافتهای بدن دارد، که این موجب اختلاف زیادی در اعداد CT و در نتیجه ایجاد آرتیفکت در تصاویر CT میشود. این مطالعه جهت بررسی تاثیر اصلاح آرتیفکت فلز بر تصاویر و همچنین مقایسه میزان دوز برآورد شده توسط نرمافزار سیستم طراحی درمان با دوز اندازهگیری شده، برای دو نوع تصویر اصلاح شده و اصلاح نشده انجام گرفت.
روش کار: در این مطالعه فانتومی استوانهای شکل و معادل بافت، دارای سه حفره به قطر یک سانتیمتر و عمق 20 سانتیمتر تهیه شد. یک حفره در مرکز فانتوم به منظور قرارگیری دوزیمتر فارمر و دو حفره در فواصل 5/2 و 5 سانتیمتری از مرکز فانتوم به منظور قرار گرفتن میلهی فلزی از جنس تیتانیوم جایگزین پروتز، ایجاد شد. تصاویر CT از فانتوم در دو ضخامت mm3 وmm5 برای هر اسلایس، شرایط حضور فلز در فواصل 5/2 و 5 سانتیمتری و همچنین عدم حضور فلز تهیه شد. اصلاح آرتیفکت فلز به دو روش استفاده از نرمافزار MDT و الگوریتم دستگاه CT برای این تصاویر انجام شد، سپس محاسبه دوز به ازای MU100 در انرژیهای 6 و 10 و MV15 توسط سیستم طراحی درمان صورت گرفت و نتایج با اندازهگیریهای انجام شده توسط فارمر مقایسه گردید.
نتایج: نتایج بدست آمده نشان میدهند که، اختلاف قابل ملاحظهای در برآورد دوز برای تصاویر مختلف توسط سیستم طراحی درمان وجود ندارد. اما این اختلاف برای شرایطی که فلز در فاصله دورتر از مرکز فانتوم قرار گرفت و انرژی MV6 استفاده شد، نسبت به دیگر شرایط کمتر است. همچنین با توجه به درصد اختلاف دوز برآورد شده نسبت به دوز اندازهگیری شده در مرکز فانتوم برای تصاویر اصلاح شده و تصاویر بدون اصلاح مشخص شد که میزان درصد خطا با افزایش انرژی و کاهش فاصله میله فلزی از مرکز فانتوم، افزایش مییابد. درصد خطا برای هر انرژی، در تصاویر اصلاح شده توسط دستگاه CT، به میزان اندکی کمتر است. بیشترین درصد خطا 99/5 % است که مربوط به تصویر اصلاح شده توسط نرمافزار MDT، با ضخامت mm3، فلز در فاصله cm5/2 و انرژی MV15 میباشد. همچنین کمترین درصد خطا 06/0 % است که مربوط به تصویر اصلاح شده توسط دستگاه CT، با ضخامت mm5، فلز در فاصله cm5 و انرژی MV6 میباشد.
نتیجه گیری: استفاده از نرمافزار MDT در کاهش آرتیفکت تصویر و درنتیجه افزایش کیفیت آن موثر است، اما تاثیری در میزان دوز محاسبه شده توسط سیستم طراحی درمان ندارد. دقت شود که هرچند اختلاف قابل ملاحظهای در نتایج دوز تعیین شده در تصاویر بدون اصلاح و تصاویر اصلاح شده مشاهده نشد، ولی برای تشخیص دقیق محل تومور و تمایز اندام سالم در تصاویر CT دارای آرتیفکت، نیاز به اصلاح این تصاویر ضروری است.
کلمات کلیدی: پرتودرمانی، اصلاح آرتیفکت فلز، طراحی درمان، پروتز فلزی، برآورد دوز
